...όμως από την εποχή της αναβίωσης του έργου του από τον Μέντελσον και μετά, βλέπουμε πως μπορεί να παιχτεί σε οποιοδήποτε όργανο. Οι μελωδίες του παραμένουν πολιτισμικά ζωντανές — τόσο πολύ, που σύγχρονοι μουσικοί τις έχουν επαναχρησιμοποιήσει ξανά και ξανά μέσα στους αιώνες. Μπορείς να ακούσεις αναφορές στον Μπαχ στην ποπ και στη τζαζ. Η Nina Simone θαύμαζε τις μελωδίες του — τις συνέπλεκε μάλιστα με τα δικά της τραγούδια. Οι πιο διάσημες μελωδίες του καρφώνονται στο μυαλό, όπως όταν ήμουν παιδί και τις άκουγα στο ραδιόφωνο. Δεν έχω ξεχάσει ποτέ την εμβληματική αρχή των «Έξι Σουιτών για Τσέλο», την «Τοκάτα και Φούγκα σε Ρε Ελάσσονα», ή το «Air on the G String».
Υπάρχει κάτι για όλους. Δεν κάνω διάκριση ανάμεσα στο να παίζω μια απλοποιημένη εκδοχή μιας από τις Bourrées του ή το πρωτότυπο Urtext. Και τα δύο με ελκύουν, τόσο μουσικά όσο και πνευματικά. Υπάρχει τόσο πολύ να μάθεις από τον Μπαχ. Αναρωτιέσαι πώς του έρχονταν οι ιδέες, πώς έβρισκε μελωδίες και αρμονίες που αψηφούν κάθε περιγραφή. Οι συνθέσεις του απαιτούν την προσοχή σου — ή σε αναγκάζουν απλώς να θυμάσαι.
Υπήρχε μια Bourrée σε Λα Ελάσσονα που αγαπούσα ιδιαίτερα, πριν έξι-επτά χρόνια. Την έπαιζα ξανά και ξανά ώσπου την έμαθα τέλεια· μετά την δίδαξα στα αδέλφια μου — κάποια στιγμή σχεδόν όλοι μπορούσαμε να την παίξουμε. Τώρα που το σκέφτομαι, είχε μια πολύ απλή δομή· όμως ακόμη και στην απλοποιημένη εκδοχή της υπήρχαν στιγμές όπου άλλαζες μελωδικά ακόρντα πριν επιστρέψεις στην τονικότητα της Λα Ελάσσονας. Όταν μένω εκτός εξάσκησης, επιστρέφω πάντα σε εκείνη τη Bourrée.
Ο Μπαχ δεν έγραψε ποτέ «κακή» μουσική. Είναι αλήθεια ότι κάποια κριτική στα έργα του αφορά τη δομή τους — ειδικά τη βαθιά ενασχόλησή του με την αντίστιξη. Όπως έχει αναφερθεί, μετά από καιρό αρχίζεις να αναγνωρίζεις τα σχήματα και τις φόρμες του· όμως αυτό δεν με εμποδίζει να θαυμάζω την ιδιοφυΐα πίσω από αυτές τις μελωδίες. Ακόμη και κοιτάζοντας τις παρτιτούρες, αναρωτιέμαι πώς σκεφτόταν όταν συνέθετε. Δεν μπορώ να κατονομάσω κανένα έργο του που να είναι απλώς κακό· όλα ακούγονται, όλα εκτιμώνται. Και οι «Παθήσεις» του και η «Λειτουργία σε Σι Ελάσσονα» ξεχωρίζουν από κάθε άλλο χορωδιακό έργο.
Ένας εξαιρετικά σημαντικός λόγος για τον οποίο ο Μπαχ είναι τόσο σπουδαίος είναι η βαθιά του μελέτη πάνω στη μουσική καθαυτή. Αναφερόταν σε πολλούς συνθέτες, παλαιότερους και σύγχρονούς του. Ας θυμόμαστε πως στην εποχή του ήταν κυρίως γνωστός ως οργανίστας, όχι ως συνθέτης. Άνθρωποι όπως ο Γκέοργκ Φίλιπ Τέλεμαν και ο Γκέοργκ Φρήντριχ Χέντελ ήταν πιο περιζήτητοι τότε. Δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για τον Μπαχ χωρίς να αναγνωρίσει την επιρροή συνθετών όπως ο Ντήτριχ Μπουξτεχούντε, ο Φλαμανδός οργανίστας.
Λέγεται πως ο Μπαχ περπάτησε αρκετά μίλια για να τον ακούσει να παίζει στο Λύμπεκ. Συχνά νιώθω πως ο Μπουξτεχούντε δεν έχει λάβει την προσοχή που του αξίζει· αν όμως μελετήσει κανείς τη μουσική του για όργανο και τις καντάτες του, βλέπει καθαρά πώς εξελίχθηκε ο Μπαχ μέσα από εκείνον. Αν ακούσεις τη χρήση της μελωδίας και τη φρασεολογία στα έργα του, καταλαβαίνεις πώς ο Μπαχ ανέπτυξε σταδιακά το δικό του ύφος. Ένα ακόμη παράδειγμα είναι ο Χάινριχ Σιουτς, ο οποίος συνέδεσε το πρώιμο ιταλικό Μπαρόκ με τη βόρεια γερμανική εκκλησιαστική μουσική. Άκου το εμβληματικό του έργο «Psalmen Davids» για να εκτιμήσεις καλύτερα την πορεία του Μπαχ προς τις καντάτες του.
Ο Μπαχ πήρε απλές λουθηρανικές μελωδίες και τις μετέτρεψε σε ολοκληρωμένα έργα, προσθέτοντας τη δική του πινελιά ιδιοφυΐας και συναισθηματικής πολυπλοκότητας. Το «Wachet Auf» είναι ένα τέτοιο παράδειγμα — η αρχική μελωδία ήταν του Philipp Nicolai, γραμμένη τον 16ο αιώνα, αλλά οι περισσότεροι ακροατές αναγνωρίζουν πρώτα την εκδοχή του Μπαχ.
Ο Μπαχ διασκεύασε πολλά έργα άλλων συνθετών, δείχνοντας έτσι τον θαυμασμό του για εκείνους. Πέρασε πολύ χρόνο μελετώντας το ιταλικό Μπαρόκ, πιθανότατα παίζοντας έργα των Αρκαντζέλο Κορέλλι και Τζιοβάνι Περγκολέζι — τα οποία ενέπνευσαν τις δικές του μνημειώδεις σονάτες για βιολί. Υπήρξαν, φυσικά, ακόμη περισσότεροι συνθέτες που τον επηρέασαν — κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον να το ανακαλύπτεις.
Ο Μπαχ είναι ένα πνευματικό αίνιγμα. Είναι μουσική ιδιοφυΐα και σπουδαίος μαθητής της μουσικής. Έμαθε και δίδαξε, συνέθεσε και έπαιξε, και χάρισε χαρά σε εκατομμύρια λάτρεις της μουσικής σε όλο τον κόσμο.
Why Bach is so beloved της Deborah Lefer .
Διαβάστε το άρθρο στον παρακάτω σύνδεσμο :
Why Bach is so beloved by Deborah Lefer
Απολαύστε τη συλλογή τραγουδιών, ακολουθώντας τον παρακάτω σύνδεσμο :
Πλοηγός : Αντώνης Φωτεινός
